z archiwum Gumisiowej Korony Gór: 16-17.02.2005

Noc w Jaskini Niedźwiedziej w Beskidzie Sądeckim. Urodziny pod ziemią 16 i 17 lutego 2005 roku

W lutym 2005 roku z Tomkiem zeszliśmy do Jaskini Niedźwiedziej pod Wierchem nad Kamieniem i zostaliśmy tam na noc. Nie byliśmy grotołazami, nie mieliśmy też potrzeby udowadniania czegokolwiek światu. Mieliśmy śpiwory, karimaty, kilka wcześniejszych wizyt w jaskini
i pomysł na urodziny, który po latach nadal brzmi ciekawie.

Z Barnowca pod ziemię

Do Barnowca dotarliśmy autostopem, który był wtedy naszym dość regularnym środkiem transportu. Z doliny podchodziliśmy w stronę Wierchu nad Kamieniem. Jaskinia leży niedaleko Głównego Szlaku Beskidzkiego, ale nasze wejście nie miało wiele wspólnego ze spacerem znakowaną ścieżką. Zima trzymała powierzchnię w mrozie i śniegu, my zaś szliśmy w miejsce, gdzie pogoda miała wkrótce stracić większość swoich praw.

Jaskinia Niedźwiedzia powstała w szczelinach osuwiskowych. Nie ma nacieków (stalaktytów, stalagmitów czy stalagmitów), ma za to ciasne korytarze, błoto, ruchome kamienie i pionowe odcinki. Odkryto ją w 1988 roku, a nazwa pochodzi od znalezionych wewnątrz kości niedźwiedzia. Kilka razy wcześniej zaglądałem do środka, znałem więc część przejść. Taka znajomość daje pewność, ale ma też drobny skutek uboczny: człowiek zaczyna uważać, że skoro był tu wcześniej, jaskinia powinna pamiętać go równie dobrze.

Urodziny z karimatą

Przy wejściu przebraliśmy się w ubrania, których nie było szkoda. Czyste rzeczy schowaliśmy do plecaka. Do środka zabraliśmy plecaki, karimaty i śpiwory. Bagaż potrzebny do noclegu natychmiast zaczął przeszkadzać w dotarciu na nocleg, co jest dość elegancką zasadą wielu wypraw: sprzęt pomaga najbardziej wtedy, gdy już przestanie ciążyć.

Pierwsze korytarze były błotniste, niskie i niewygodne. W ciaśniejszych miejscach plecak zaczepiał o skałę, a człowiek szybko tracił złudzenie, że porusza się z jakąkolwiek godnością. Posuwaliśmy się jednak sprawnie. Znałem drogę, czułem się swobodnie, a wcześniejsze wizyty odbierały ciemności część obcości. W kilku miejscach asekuracja byłaby rozsądnym wyborem. Wtedy opisałbym to zapewne krótkim zdaniem i szybko przeszedł dalej. Dzisiaj zostawiam przy tym zdaniu trochę więcej miejsca.

Nie byliśmy grotołazami. Mieliśmy górskie doświadczenie, lecz jaskinia nie jest górą odwróconą do środka. Rządzi się własną geometrią, własnym rodzajem ekspozycji i własną konsekwencją błędu. To ważne dopowiedzenie, bo wspomnienie przygody łatwo wygładza krawędzie. Po latach człowiek pamięta światło latarek i smak wyprawy.

Komnata z wpisem

Na nocleg wybraliśmy miejsce, które zapamiętałem jako komnatę z wpisem. Znajdował się tam notes, w którym można było odnotować swoją obecność. W późniejszych opisach jaskini nie znalazłem tej nazwy, być może więc należała do lokalnej topografii pamięci. Dla nas była wystarczająco konkretna: prawie najgłębsza część dostępnego systemu, kilka metrów skały więcej między nami a zwykłym światem i przestrzeń, w której dało się rozłożyć karimaty.

Najpierw ułożyliśmy z kamieni platformę do spania. Przypominało to puzzle, tyle że elementy nie zamierzały tworzyć równego obrazka. Położyliśmy karimaty, weszliśmy do śpiworów i przez chwilę udawaliśmy, że podłoże jest całkiem wygodne. Kamienie szybko wyjaśniły różnicę między umową a rzeczywistością. Wierciliśmy się w prawo i lewo, szukając pozycji, w której skała nie prowadziłaby z kręgosłupem osobistych negocjacji.

Noc bez nocy

Kiedy zgasiliśmy latarki, pojęcie nocy straciło sens. Pod ziemią nie robi się ciemniej po zachodzie słońca ani jaśniej o świcie. Ciemność nie przychodzi stopniowo. Jest od razu kompletna, jakby ktoś odłączył nie lampę, lecz cały zmysł. Przez kilka pierwszych minut mózg szuka punktu zaczepienia. Potem zaczyna urządzać się w braku danych i traktować nierealny świat jak chwilowe mieszkanie.

Czasem wydawało mi się, że przed oczami pojawiają się krótkie błyski. Mogły być powidokami, fosfenami, skutkiem zmęczenia albo pracą układu nerwowego, który nie lubi pustych ekranów. Znacznie wyraźniej pamiętam dźwięki. Oddech i bicie serca, zwykle ginące wśród rozmów, kroków, wiatru i ruchu, stały się zaskakująco głośne. Ciało przypomniało o sobie nie bólem, lecz samą obecnością.

Najbardziej osobliwy był spokój. Nad głowami mieliśmy tony ziemi i skał, a na powierzchni śnieg i mróz. W komnacie temperatura utrzymywała się kilka stopni powyżej zera. Ciemność działała kojąco, jakby odcinała nie tylko światło, lecz także część spraw, które na powierzchni domagają się odpowiedzi. Byłem schowany we wnętrzu góry i przez chwilę odbierałem to bardziej jako ochronę niż zamknięcie. Rozsądek mógłby zgłosić kilka uwag do tej interpretacji, ale rozsądek również leżał na nierównych kamieniach i próbował zasnąć.

Czwarta rano

Nie wyspałem się. O czwartej rano uznaliśmy, że czas rozpocząć wychodzenie. Byłem skostniały, zmęczony i znacznie mniej sprawny niż kilka godzin wcześniej. Przeszkody, które podczas zejścia pokonywałem bez większego namysłu, teraz wymagały większej koncentracji i siły. Korytarze się nie zmieniły. Zmienił się człowiek, który miał przez nie przejść.

To jedna z najuczciwszych lekcji tamtej nocy. Trudność nie mieszka wyłącznie w skale. Powstaje między terenem a aktualnym stanem ciała. Wypoczęty człowiek i człowiek po nieprzespanej nocy mogą patrzeć na ten sam próg skalny, lecz nie stoją przed tym samym zadaniem. W górach czasem długo próbujemy negocjować z tą oczywistością. Skała zwykle zachowuje spokój i czeka, aż skończymy.

Pochmurny dzień pełen światła

W końcu stanęliśmy na powierzchni. Dzień był pochmurny, a mimo to wydawał mi się niezwykle jasny. Po godzinach bez żadnego punktu świetlnego zwykła szarość odzyskała intensywność. Śnieg, drzewa i niebo nie stały się piękniejsze niż dzień wcześniej. To wzrok wracał do świata z obniżonym progiem zachwytu.

Brud można było zdjąć razem z warstwą odzieży, zmęczenie zabrać do domu, a całą historię po latach opowiedzieć znacznie równiej, niż przebiegała. Tak działa pamięć podróżnicza: błoto wysycha, kamienie przestają uwierać, za to światło po wyjściu świeci coraz mocniej.

Do dziś nie wiem, czy była to rozsądna impreza urodzinowa. Wiem, że była moja.

Po latach

Nie traktuję tej opowieści jako instrukcji nocowania w jaskini. Jaskinia Niedźwiedzia ma ruchome kamienie, pionowe fragmenty i miejsca, w których brak asekuracji może mieć poważne konsekwencje. Wracam do niej dlatego, że dobrze przechowuje pewien rodzaj młodości: ciekawość większą od wyposażenia, zaufanie do własnego doświadczenia i gotowość, by sprawdzić, jak brzmi świat po wyłączeniu światła. Z czasem do ciekawości dołączyła ostrożność. Na szczęście jedna nie musi zabijać drugiej.

Metryczka

Lokalizacja: Beskid Sądecki, okolice Wierchu nad Kamieniem
Długość: 611 m (dostępne 340) m
Głębokość: 28 m
Deniwelacja: 28 m
Wysokość otworów: 983 m n.p.m.
Data odkrycia: 21 września 1988 roku

Gdy dwa tygodnie wcześniej wracałem z próby wejścia na Złą Kolate (tutaj przeczytasz o tym więcej), nie spodziewałem się, że tak szybko tam wrócę. Tym razem zatrzymaliśmy się w Plav, w jednym z tamtejszych hoteli. Miejsce okropne, wszyscy wszędzie palą papierosy. W hotelowym barze Aga jest jedyną kobietą, niby przyjaźnie ale jednak dziwnie. Po średniej nocy bo za ścianą (chyba z dykty) całą noc na przemian grał głośno telewizor lub płakało dziecko, wyruszam do Gusanije. Co do hotelu, większość noclegów w samochodzie na rozłożonych siedzeniach oceniamy wyżej.

Poranek jest rześki, nie pada, zapowiada się dosyć ładny dzień. Droga w okolice starego meczetu szybko mija, znajduje sobie tam miejsce gdzie zostawiam samochód i ruszam w górę. Podążając ścieżką wchodzę w las aż docieram do większej polany, zwanej przez lokalsów Fuš Sirma. Drogę teoretycznie znam, ale ni jak nie przypomina tej sprzed dwóch tygodni. Większość liści z drzew opadła, ale śniegu praktycznie brak.

Ćafa Bori, ta polana z drogowskazami 

Idzie się super okazuje się, że szlak jest oznaczony nie najgorzej. Jakie jest moje zdziwienie, gdy po około dwóch godzinach dochodzę do miejsca, skąd ostatnio postanowiłem zawrócić. Zdziwienie jest podwójne bo oznacza, że znów opuściłem znakowaną ścieżkę na Złą Kolatę i uparcie próbuje przejść na stronę albańską. Odnalezienie rozstaju przy Ćafa Borit (Qafa Borit), 1850 m n.p.m. nie zajmuje jednak więcej jak kwadrans. Śnieg już co prawda się pojawił jednak, jest dość zbity i zapadam się tylko na głębokość paru-parunastu centymetrów. Przy drogowskazie, krótki postój na ciepłą herbatę i coś słodkiego. Tabliczka informuję, że na dach Czarnogóry mam jeszcze trzy i pół godziny, a do przejścia 4,6 kilometra.

Idzie się dobrze, słońce świeci jest bardzo przyjemnie. Brak jakichkolwiek śladów, nie mniej humor dopisuje – wydaje mi się, że idę w dobrym kierunku. Dochodzę do  jaskini (Ledena Pecina), kilka zdjęć, kolejna porcja kalorii i łyk gorącej herbaty.

Zla Kolata jak wejść? Pewien nie jestem 

Idę dalej, mam w głowie, że w pewnym droga na Kolatę ma odbić w lewo. W pewnym momencie pojawiają się jakieś ślady, jednak na tyle stare  ze równie dobrze mogą być pochodzenia zwierzęcego co ludzkiego – mierny ze mnie tropiciel. W miejscu, które wydaje mi się być Ćafa e preslopit (2039 m n.p.m) postanawiam skręcić w lewo w miejsce które wydaje się prowadzić na dach Czarnogóry, od dłuższego czasu nie widziałem żadnego znaku czy drogowskazu. Podchodzę ostro w górę, pomagam sobie czekanem, ubieram raki – to raczej nie tędy, wycofuje się i szukam jakiejś łatwiejszej wersji.

Opierając się na zdjęciach z Internetu zakładam, że idę w dobrym kierunku, być może nie tak jak prowadzi szlak ale jestem bardziej niż pewny, że podchodzę w kierunku przełęczy usytuowanej między obiema Kolatami. U mnie jest cicho ale powyżej widzę że mocno dmucha. Podchodzę w gorę lawirując między przysypanymi szczelinami, Śnieg jest w wielu miejscach wywiany, nie mniej nie zdejmuję raków, chociaż idzie się średnio. Poruszam się w cieniu Złej Kolaty (mam nadzieję że to Zła Kolata), jeszcze chwile temu paradowałem w cienkiej bluzie, teraz mimo większego wysiłku naciągam kolejną warstwę odzieży – jest rześko. Dochodzę do niewielkiej skalnej  ściany, albo ją przełoje albo zawracam szukać innej drogi. Chwilę się zastanawiam, poprawiam kask i wdrapuję się na max. 4-5 metrową ściankę. Nie było źle, ale w drodze powrotnej muszę znaleźć inne zejście.

Dobra Kolata czy Zla Kolata?

O jest w końcu farba, czyli idę w dobry kierunku. Do przełęczy został przysłowiowy rzut beretem. Mimo słonecznej pogody, nade mną wirują tumany śniegu. Naciągam kurtkę i komin na głowę. Na przełęczy dostaję potężnego łupnia. Dużo kosztuje mnie utrzymanie się na nogach, chowam się za jakimś głazem. Czy ta po prawej czy ta po lewej, początkowo jestem pewien że ta po mojej prawej, od początku była moim typem ale im dłużej się zastanawiam tym mam większe wątpliwości. Pierwsza myśl, podchodzę na tą po prawej, kiepsko stoję z czasem. Zabawy w źle obraną drogą zaczynają ujawniać się w niedoczasie.

Do szczytu mam już niewiele, po wyjściu z przełęczy siła wiatru jest zdecydowanie mniejsza. Po krótkiej jak się mi wydaje chwili staje na szczycie. Sprawdzam czy napisy na kamieniach znaczą że jestem na właściwej Kolacie. Jestem tu gdzie chciałem. Jak mówią do dwóch razy sztuka.

Zla Kolata – najwyższa góra Czarnogóry 

Na szczycie jestem sam, byłbym poważnie zaskoczony gdybym tutaj kogoś spotkał. Idealne okoliczności przyrody aby nasycić oczy tym cudnym bezkresem jaki rozpościera się przede mną. Gorąca herbata i jakieś słodycze smakują wybornie. Nie chcę mi się wracać, chociaż ciemne chmury w oddali wskazują że jednak warto było by ruszyć cztery litery zauważywszy, że trochę późno się zrobiło. Jest na tyle późno, że jestem pewny iż gdzieś jeszcze w lesie, w drodze powrotnej złapię mnie zmrok.

Dość leniwe tempo w dół sprawiło, że ciemno było już w okolicach Ćafa Borit. W świetle czołówki dochodzę do skraju wsi Vusanje, gdzie zostawiłem samochód. Lokalsi zaszyli się głęboko w domach, nigdzie nikogo nie widać, w domach nie palą się światła i gdyby nie okoliczne psy, byłbym pewien że wieś podczas mojego pobytu w górach straciła swoich mieszkańców. Intensywnie oświetlona jest tylko ściana z popiersiem lokalnego bohatera.

W Gusinje, ludzi również jak na lekarstwo. Piekarnie zamknięte, więc nie ma mowy że zjem jakiegoś burka lub inne cukiernicze cudo. W hotelu czeka na mnie Agnieszka. Postanawiamy że kolejna noc w tym przybytku to zbyt dużo, pakujemy się i wracamy na wybrzeże do Ulcinja, do naszego ładnego hotelu z widokiem na wciąż ciepłe morze.

Czarnogóra była i jest nadal jedną z ulubionych urlopowych destynacji. Lubię Czarnogórę na przełomie września i października. Morze nadal jest ciepłe a na plażach Ulcinja spotykam więcej krów niż innych plażowiczów. Zostawmy jednak plaże bo o najwyższym szczycie Czarnogóry – czyli Złej Kolacie w Górach Przeklętych chcę opowiedzieć.

Zla Kolata – Najwyższy szczyt Czarnogóry

Zla Kolata nie jest liście żadnej z moich koron ale ze względu na sympatię do Czarnogóry, chciałem wejść na najwyższy szczyt Montenegro. Zaplanowaliśmy zrobić przerwę od plażowania i na 2 noce wyskoczyć do miejscowości Vusanje. Wioska co prawda leży po stronie czarnogórskiej, jednak przy co drugim domu powiewa albańska czerwona flaga z dwugłowym orłem pośrodku. Ta część Czarnogóry, ni jak nie przypomina części nadmorskiej. Gdy byliśmy tam w 2017 roku baza noclegowa nie była powalająca – w zasadzie noclegi oferował tylko jeden kemping, na którym zresztą się zatrzymaliśmy.

Wybraliśmy bungalow, trochę mnie poniosło z tym bungalowem – drewniany domek, taki ni jaki, w sumie brzydki ale to tylko baza noclegowa nic poza tym. Przyjechaliśmy późnym popołudniem, bo z wybrzeża w góry wybraliśmy przejazd przez świeżo oddaną drogę SH20 przez Góry Przeklęte – jedna z tych piękniejszych tras samochodowych, którą warto zobaczyć.

Gusanje – Mała Albania 

W samym Vusanje nie było wtedy żadnej knajpy, na szczęście pobliskie Gusanje jest sporo większe i tam poza kilkoma sklepami są też miejsca gdzie można coś zjeść. Problemem było znalezienie czegoś obiadowego bez mięsa, ostatecznie się udało. Nie mniej można było odczuć że jesteśmy obiektem zainteresowania. Jak powiedział jeden z lokalsów, góry nie są zbyt popularne tym bardziej wśród obcokrajowców. Będąc jeszcze kilka razy w Górach Przeklętych odniosłem wrażenie że nie są aż tak dziewicze i można spotkać zagranicznego turystę. Oczywiście z perspektywy naszych Tatr czy Beskidów te góry są praktycznie bezludne.

Z racji ogólnego zmęczenia, szybko położyliśmy się spać – następnego dnia w planach wczesny wymarsz.

W nocy kilka razy wybudził mnie ziąb, wiatr hulający za oknem i intensywne opady. Nie mniej starałem się nie wybudzać za bardzo i uparcie spać do rana.

Ranek rześki, nadzwyczaj rześki. Nie ma prądu to i nie ma gorącej herbaty do termosu. Zebrałem się szybko i dość sprawnie by otwierając drzwi naszego przybytku odkryć że hulający w nocy wiatr i ziąb to nic w porównaniu z kilkunastoma centymetrami świeżego mokrego śniegu. Byłem zaskoczony a w zasadzie zszokowany. Śnieg wciąż padał, chmury wisiały nisko, widoczność tragiczna.

Śnieg z deszczem, deszcz ze śniegiem

Śnieg lepszy niż deszcz, dziarsko ruszam za znakami w górę wioski. Przy starym meczecie doganiam ekipę Niemców z domków obok, zastanawiają się co robić. W planach mają Maje Jezerce, 2 osoby jednak zawracają. Ja idę w kierunku Złej Kolaty, pozostali Niemcy w kierunku Jezerce.

Śniegu nie ma dużo, jednak jest mokry i ciężki. Wiele drzew, których liście zaczęły się dopiero przebarwiać nie wytrzymało ciężaru mokrego śniegu i ścieżka usłana jest połamanymi gałęziami i całymi powalonymi drzewami. Obchodzenie powalonych drzew znacząco mnie spowalnia, kilka razy gubię drogę. Im wyżej śniegu coraz więcej i więcej. Idę w górę, coraz mniej wierząc w sukces.

Zima przyszła wyjątkowo wcześnie w Góry Przeklęte

Po około 2 godzinach wyjścia wpada na mnie stado owiec gnane przez miejscowych, zwierzęta i sami pasterze są mocno zdziwieni moim widokiem. Staram się zagadać, jak jest wyżej, czy na Złą Kolate to dobra droga. Na hasło Zła Kolata pokazują tak dużo, że w sumie nie wiem o co chodzi. Idę dalej, plusem jest wydeptana ścieżka przez schodzące stado owiec. Mgła, uginające się od ciężaru śniegu gałęzie nadają drodze dość upiornego klimatu. Wychodząc jednak na otwarte przestrzenie polan szybko marzę o powrocie do upiornej ciszy lasu.

Po prawie 5 godzinach dochodzę do dużego wypłaszczenia, w zasadzie ogromnego pola w całości przykrytego świeżym śniegiem. Wygodną ścieżkę wydeptaną przez owce już dawno zostawiłem za sobą, teraz brnę w śniegu do kolan. Kilkukrotnie wpadam z jakieś chaszcze przykryte świeżym śniegiem. Po 6 godzinach, na które umówiłem się sam z sobą zaczynam przyjmować do wiadomości że o Złej Kolacie dzisiaj mogę tylko pomarzyć. Czarę goryczy przelewa nieudana próba ataku na jakąś górę, którą wziąłem za element drogi na Złą Kolatę. Widniały na kamiennej ścianie albańskie napisy, które przypominały drogowskaz, prowadzące na mój dzisiejszy cel – w końcu wszystkie drogi prowadzą na Złą Kolatę.

Czasami trzeba zawrócić z drogi na szczyt

Niepocieszony i naprawdę zmęczony ostatecznie podejmuję decyzje o odwrocie. Powinno być szybciej bo w dół i po śladach. Po kilkunastu minutach od odwrotu zgubiłem swoje ślady i szczęśliwie dotarłem do prawdziwego drogowskazu, gdzie dobitnie przekonałem się że na Zła Kolatę w tych warunkach nie mam dzisiaj szans. Miejsce o którym piszę to Ćafa Borit. Do wsi mam 6 kilometrów, powinno mi to zająć ponad 2 godziny. Wcześniej obszedłem łukiem polanę, dlatego nie trafiłem na drogowskaz zakładając że być może jest tu gdzieś woda (staw) i nie chciałem uskutecznić kąpieli. Wody nie było ale za to sporo zasypanych niskich krzewów i bardziej niebezpiecznych szczelin w rozrzuconych formacjach skalnych. Kilka razy wpadam w szczeliny i przysypane krzaki, szczęśliwie wszystkie skończyły się tylko siniakami, otarciami i zestawem inwektyw.

Śniegu wciąż przybywa – nie poznaję drogi którą podchodziłem kilka godzin temu. Im niżej tym śniegu pada mniej, za to staje się bardzo mokry. Woda chlupie w butach w najlepsze. W końcu dochodzę do skraju lasu, mgła się podniosła. Widzę pierwsze domy, psy mało przyjaźnie informują że wyszło coś z lasu (to o mnie).

Uprowadzona (Taken) 😁

Do naszego campingu dochodzę, przemoczony od śniegu i potu. Jestem zaskoczony gdy okazuje się że w naszej bungalowie nie ma Agnieszki, do tego jest zamknięty. Samochód stoi, tylko że ja nie mam kluczyków. Szczęśliwie nim rozkręcił się w mojej głowie film o porwaniu, przybiegł ktoś z rodziny mówiąc ze „lady” jest w domu. Nakręcony adrenaliną idę za posłańcem do domu, tam pobojowisko na całego 😁 Niemcy wrócili chwilę przede mną, nie będzie zaskoczeniem gdy napiszę że sukces podobny jak u mnie: wrócili wszyscy cali i zdrowi. Na piętrze wszędzie walają się buty, kurtki, spodnie – wszystko mokre i śmierdzące. Ta mieszanka potu i wilgoci jedyna w swoim rodzaju – pytają z nadzieją na moja odmowę czy nie chce się ogrzać przy piecu, który szczelnie oblepili swoimi ciałami.

Podziękowałem, chcąc zobaczyć jak Aga poradziła sobie z tą całą sytuacją. Niemcy wydawali się bardzo być radzi z mojej decyzji.

Na końcu korytarza odnajduje Agnieszką pod warstwą koców z książką w ręce i pytaniem co robimy? Czy wracam jutro w góry, czy tu zostajemy? Zaciągnąłem dzisiaj spory dług w swoim organizmie, nie ma mowy abym się zregenerował do jutra. Okazuje się że nie ma ciepłej wody, w domu jest tylko trochę cieplej. Prądu nie ma i nie ma perspektywy jego szybkiego powrotu. Łamiące się gałęzie w wielu miejscach uszkodziły linie energetyczne. Zrzucam ubrania, lodowaty prysznic ograniczyłem do miejsc strategicznych. Po przebraniu się w świeże ubrania, świat wygląda ciut lepiej.

Góry Przeklęte – do zobaczenia

Postanawiamy wrócić na wybrzeże, musimy tylko odnaleźć właściciela naszego kampingu, co okazuje się być połączone z krótką gościną na albańskim weselu…Ostatecznie wyjeżdżamy późnym popołudniem, nie przypuszczając że droga powrotna będzie wyzwaniem nie mniejszym niż moje przedpołudniowe łażenie po Górach Przeklętych.

Co się odwlecze, to nie uciecze, wyjątkowo szybki powrót w Góry Przeklęte i kolejna próba wejścia na najwyższy szczyt Czarnogóry – Złą Kolatę

Droga Trolli i Geirangerfjorden

Ostatni dzień w norweskich górach był oczywiście dopakowany pod korek atrakcjami: przejazd kultową trasą Trollstigen, rzut oka na Geirangerfjorden i wieś Geiranger. Przyznaję że mnogość tych wszystkich atrakcji jakoś mnie przytłoczyła i dopiero po powrocie ogarnąłem że byłem nad tym sławnym fiordem z filmu „Fala” – gdzie odrywa się kawał skały i tym samym wywołane tsunami zatapia wioskę. Trollstigen nie zrobiła na mnie specjalnego wrażenia, pamiętam, że bardziej było to coś w stylu: „aha, to wszystko? Gdzie atrakcje?”
Może to mnogość atrakcji, może przepiękna Dolina Inerdalen a może perspektywa pierwszej przygody na via ferracie sprawiła, że te wszystkie te atrakcje Złotego Szlaku (Golden Route) nie wydawały się aż takie super. Nie mniej, jeżeli będziecie w okolicy warto odwiedzić – pisząc to po ponad 3 latach, wiem że tam wrócę.

Via Ferrata co to jest?

Miało być o ferracie, więc niech będzie ferrata. Tomek wybrał ferratę w Loen, jako miłe zakończenie mojego pobytu w Norwegii. Po zaliczeniu wcześniej wspomnianych wszystkich atrakcji „Złotego Szlak”, dojechaliśmy po południu do miejsca startu: sklepu Loen Active, skąd na szczyt Mt. Hoven (1011 m.) prowadzi wspomniana via ferrata.
Poza dosyć wymagającą zabawą w pakiecie: fantastyczne widoki na piękne góry, lodowce i fiord.

Nie pisałem na blogu jeszcze o ferratach, bo to moja pierwsza przygoda na żelaznej drodze, więc pozwolę sobie napisać coś więcej. Via ferrata (z włoskiego: żelazna droga) jest rodzajem trasy turystycznej, która w odróżnieniu od tradycyjnego szlaku ma charakter wspinaczkowy. Cechą charakterystyczną jest stalowa lina, do której wpinamy się swoim przyrządem do autoasekuracji.

Via Ferraty w Polsce

Spotkałem się z określeniem w języku polskim via ferraty jako żelaznej perci. Wydaje mi się, że może to powodować pewne nieporozumienia. Dosyć popularne i jednocześnie najtrudniejsze szlaki turystyczne w Polsce są również nazywają się Perciami (Orla Perć, Perć Akademików, Perć Borkowskiego itd) nie powinniśmy jednak porównywać ich z via ferratami, ze względów na ograniczone możliwości autoasekuracji. Na naszym najtrudniejszym szlaku czyli Orlej Perci w Tatrach poruszanie się z lonżą, która jest kluczowym elementem wyposażenia na via ferraty jest nieefektywne. Na szlaku nie ma stalowej liny do której moglibyśmy się wpiąć naszą lonżą a wpinanie się do łańcucha mija się z celem. Karabinki naszej lonży nie będą przesuwać się po kolejnych ogniwach łańcucha jak ma to miejsce w przypadku stalowej liny.

Vie ferraty są popularne w wielu europejskich państwach m.in. we Włoszech (gdzie via ferraty pojawiły się po raz pierwszy), Niemczech, Francji, Austrii, Słowenii, Szwajcarii czy Hiszpanii. Kilka żelaznych dróg można znaleźć u naszych południowych sąsiadów na Słowacji i Republice Czeskiej. Jak wspomniałem pierwsze via ferraty zbudowano we Włoszech a dokładnie w Dolomitach podczas pierwszej wojny światowej i nie były atrakcja turystyczną a stanowiły ułatwienie przemieszczania się żołnierzy w czasie walk między Królestwem Włoch a Austro-Węgrami.

Zestaw na via ferratę

Uprząż wspinaczkowa, lonża z absorberem energii oraz kask. Jest to absolutne minimum, dodatkowo użyteczny może być jeden ekspres (dwa karabinki połączone taśmą). Oczywiście nie możemy pominąć wygodnych butów, moim wyborem na via ferraty są tzw. podejściówki.

Aby ułatwić bezpieczne i dające zadowolenie poruszanie się po żelaznych drogach zostało stworzonych kilka skal. Poniżej przedstawiam dwie z nich.
Skala literowa Hüslera (od „A”: łatwa do „F”: ekstremalnie trudna). Skala Schalla to natomiast skala literowo-cyfrowa „K1”: łatwa, „K6”: ekstremalnie trudna). Na końcu wpisu zamieściłem tabelę w której zebrałem informację dotyczące poszczególnych stopni obu skal.

Via Ferrata Loen

Trasa wiedzie przez las, do miejsca gdzie rozpoczyna się właściwa przygoda – początek ferraty to platforma, usytuowana 440 m n.m.m. Początek  trasy wyceniany jest na B/C ale z racji że biegnie wśród drzew poprawiało to mój komfort psychiczny 😁 Ostatecznie jednak wychodzimy ponad drzewa – widoki na fiord i okoliczne szczyty są fantastyczne, docieramy również do miejsca gdzie trasa rozdziela się na dwie nitki: na lewo biegnie wariant łatwiejszy (C), na prawo nieco trudniejszy (D). Wybieramy a w zasadzie idę za chłopakami wersją po prawej, mniej więcej w połowie można uciec na łatwiejszy wariant po lewej.

Przechodzę całość wariantem po prawe, chociaż przyznaję że słaba wtedy kondycja (głównie siła rąk) trochę dała mi się we znaki, nawet lęk wysokości na który cierpię nie był na tym odcinku problemem. Obie nitki ostatecznie łącza się i dalej w kierunku wiszącego mostu Gjølmunne podążamy łatwiejszym terenem (B/C).

Most Gjølmunne

Most Gjølmunne – jeśli wierzyć danym znalezionym w Internecie jest najdłuższym tego typy obiektem w Europie. 120 metrów kładki przewieszonej nad głęboko wciętym wąwozem Tungejølet. Most znajduje się na wysokości ok. 750 m n.p.m. czyli od platformy startowej pokonaliśmy już ponad 300 m w pionie.
Wpinam się bardzo powoli do liny zabezpieczającej, która prowadzi nad moją głową na całej długości mostu. Tutaj mój lęk wysokości rozkręcił się na całego, moim towarzysze przebiegli most jak gdyby nic, ja natomiast ważę każdy krok. Spacer po metalowej kratownicy zawieszonej zdecydowanie za wysoko kosztowało mnie sporo wysiłku 🤨 Studia psychologiczne i szkolenia gdzie uczyłem się relaksacji, czy technik radzenia sobie ze stresem w końcu naprawdę się przydały. 😜🤣 Co prawda trochę mi to zajęło ale ostatecznie stanąłem na drugim krańcu mostu, ileż radości stanąć znów na skale. Zdecydowanie nie lubię wiszących mostów.

Flying Fox Loen

Szybko ruszam w górę, by po chwili przekonać się że wiszący most Gjølmunne był swego rodzaju preludium do tego co zobaczyłem; most linowy, dosłownie linowy. „Flying Fox Loen” czyli przeprawa linowa („na upartego” niech będzie że most) o długości 36 metrów, pozwala pokonać górną cześć wąwozu Tungejølet. Na stronach ferraty, „Flying Fox Loen” reklamowana jest obecnie jako tyrolka.

Mimo podjęcia kilku prób przejścia, ostatecznie poddałem się, wycofując się na bezpieczny kraniec i okrężną drogą dotarłem do szczytu Mt. Hoven 1011 m n.p.m. Pozostała dwójka towarzyszy pokonała przeprawę „Flying Fox Loen” bez większych problemów w każdą stronę po kilka razy. Okazało się że ukończone przeze mnie kursy i szkolenia z zakresu przezwyciężanie lęku wysokości są wciąż niewystarczające.😅

Na szczycie szybkie kilka fotem i ruszyliśmy w dół omijając mosty, po prostu jak najszybciej dostać się do samochodu – przed nami spory kawał drogi – za kilka godzin wracam do Polski.

Via Ferrata Ragnarok

Rok po wizycie w Loen, została udostępniona kolejna trasa: via ferrata Ragnarok, która biegnie równolegle do opisanej przeze mnie via ferraty Loen. Podstawową różnicą jest skala trudności 😁 Na załączonym zdjęciu, rozrysowane i wycenione są szczegółowo poszczególne odcinki. Na Ragnaroku, występują miejsca przewieszone, w większej części trasa jest mocno nastromiona. Poruszanie się po niej wymaga umiejętności wspinaczkowych, dobrej kondycji i odporności psychicznej na ekspozycję. Sporo odcinków wycenianych na „D” oraz kilka: „E” i „F” robi wrażenie.

Ostatnie dwa zdjęcia z rozrysowanymi trasami pochodzą ze strony /www.loenskylift.no/

Skala trudności Via Ferrata

SCHALL	HÜSLER	opis	teren	zabezpieczenia	umiejętności	Wymagany sprzęt
A	K1	łatwy	Płaskie lub strome, przeważnie skaliste lub przeplatane skałami, możliwe odsłonięte przejścia. Wygodne punkty podparcia	Liny stalowe, łańcuchy, zaciski żelazne, pojedyncze krótkie drabinki. Podejście jest w dużej mierze możliwe bez użycia urządzeń zabezpieczających.	Zalecane stabilne oparcie i głowa do wysokości	Zalecany sprzęt do via ferrata. Doświadczeni amatorzy tras żelaznych mogą nie wymagać sprzętu ochronnego w postaci lonży i uprzęży. Kask jednak powinien być użyty
B	K2	średnio trudny	Stromy, skalisty teren, odsłonięte miejsca. W większości wygodne punkty podparcia	Liny stalowe, łańcuchy, żelazne klipsy, stopki, dłuższe, ewentualnie pionowe drabiny. Trudności bez elementów zabezpieczających do III (UIAA).	Stabilna postawa i głowa na wysokości, dobra kondycja, pewna siła i wytrzymałość rąk i nóg	Zalecany podstawowy sprzęt do via ferrata (uprząż, lonża, kask)
C	K3	trudny	Teren stromy do bardzo stromego skalistego, często odsłonięte przejścia. Punkty podparcia bardziej wymagające (mniejsze)	Liny stalowe, zaciski żelazne, szpilki do stopniowania, drabiny dłuższe lub przewieszone. Zaciski i kołki mogą być również dalej od siebie. Na odcinkach pionowych częściowo tylko lina stalowa. Trudności bez elementów zabezpieczających do IV (UIAA).	Stabilna postawa i głowa na wysokości, dobra kondycja, siła i wytrzymałość rąk i nóg	Zalecany sprzęt do via ferraty, mogą pojawić się większe trudności dla początkujących
D	K4	bardzo trudny	Teren pionowy, mogą wystąpić małe przewieszenia, przeważnie bardzo eksponowany	Lina stalowa, żelazne zaciski i sworznie stopniowe są często daleko od siebie. W miejscach odsłoniętych i stromych często jest to tylko linka stalowa	Wystarczająca siła w ramionach i dłoniach, możliwe dłuższe obszary pionowe do przewieszonych i mniejsze obszary wspinaczkowe do II / UIAA)	Sprzęt na via ferrata obowiązkowy, nawet doświadczeni wspinacze na via ferrata mogą wymagać użycia liny. Nie nadaje się dla początkujących i dzieci!
E	K5	skrajnie trudna	Od pionu do przewieszenia, odsłonięte na całej długości, bardzo małe punkty podparcia lub wymagające wykorzystania technik wspinaczkowych	Lina stalowa, żelazne zaciski i sworznie stopniowe są często daleko od siebie. W miejscach odsłoniętych i stromych często jest to tylko linka stalowa.	Dużo siły w dłoniach (palcach), rękach i nogach, podwyższony poziom kondycji, mobilność.	Sprzęt via ferrata obowiązkowy, praca zespołowa linowa jest warta rozważenia, szczególnie podczas zwiedzania miejsc bez zabezpieczeń. Nie nadaje się dla początkujących i dzieci!
F	K6	ekstremalnie trudna	Przede wszystkim przewieszania, odsłonięte, bardzo małe punkty podparcia lub wymagające wykorzystania technik wspinaczkowych	Lina stalowa, żelazne zaciski i sworznie stopniowe są często daleko od siebie.	Konieczna jest dobra technika wspinaczki, dużo siły w dłoniach (palcach), ramionach i nogach, podwyższony poziom kondycji, mobilność	Sprzęt do via ferraty obowiązkowy, zalecany sprzęt do wspinaczki górskiej. Nie polecany osobom, które nie radzą sobie bez problemów na poziomie trudności E.

Po zejściu z Galdhøpiggen, krótkiej drzemce na parkingu ruszyliśmy do Doliny Innerdalen – która miała to być daniem głównym czy jak kto woli gwoździem programu w wypadzie do Norwegii. Przyznaję że nie wiedziałem nic o tej dolinie, po prostu Tomek i chłopaki tak zaplanowali, ja już swój plan na ten wyjazd zrealizowałem czyli wszedłem na Galdhopiggen – wszystko ponadto to będzie premia. Niespieszenie dojechaliśmy na parking Innerdal Parkeringsplass, Nerdal. No ładnie – w końcu Norwegia ma więcej pięknych miejsc niż baryłek ropy na szelfie Morza Północnego.

Leniwie spakowaliśmy się w większe plecaki, bo dzisiaj nieodwoływanie trzeba by się wyspać, więc nie obejdzie się bez śpiworów, karimat i namiotów. Do przejścia jest „trochę” – jak się okażę ok. 3,5 kilometra, utwardzonej, szerokiej drogi – tak naprawdę drogi, która można by przejechać samochodem.

Dolina Innerdalen – najpiękniejsza dolina górska w Norwegii

Zaplanowaliśmy rozbić się gdzieś po drodze w ładnym miejscu. Jak pisałem wcześniej krajobraz wokół bajkowy ale człowiek to elastyczna istota i nawet na piękno jest w stanie się shabituwać 😂 Jednak gdy stanąłem nad brzegiem jeziora Innerdalsvatna i zobaczyłem górującą nad nim piramidalną Innerdalstårnet zrozumiałem, że Galdhopiggen był tylko bardzo dobrą ale jednak przystawką 😉

Byliśmy pewni, że z racji dnia wolnego może tam być sporo ludzi, jednak ku naszemu zaskoczeniu byliśmy prawie sami – gdzieś na drugim końcu stał jeden namiot. My okupowaliśmy ławki i stolik przy Renndølsetra (nieczynne wtedy miejsce noclegowe) skąd mieliśmy fantastyczny widok na Innerdalstårnet. W Internecie spotkałem się również z inna nazwą tej pięknej góry: Dalatårnet jednak częściej pojawia się nazwa Innerdalstårnet i tej będę używał. Będąc w najpiękniejszej dolinie Norwegii (takie określenie znalazłem w Internecie) zabraliśmy się za kolację, którą spożywaliśmy w formie przetrwalnikowej czyli w śpiworach, zimno było jakoś szczególnie przejmujące. Ostatecznie porzuciliśmy też koncepcje spania w namiotach na rzecz jakiejś otwartej szopy gdzie każdy znalazł miejsce na wielkich drewnianych ławach – chyba jednak byliśmy trochę zmęczeni.

Norweski Mattehorn: Innerdalstårnet

Ranek przywitał nas chłodem i jeszcze piękniejszym widokiem na cel naszej dzisiejszej wędrówki. Wyspani, zjedliśmy szybkie śniadanie i ruszyliśmy dalej drogą w kierunku norweskiego Mattehorna. Po drodze minęliśmy kolejne nieczynne miejsce noclegowe Innerdal Mountain Lodge, ładny norweski domek z trawą na dachu i super widokiem z okien 😍🗻

Za Innerdal Mountain Lodge gruntowa droga zamieniła się w równie wygodna ścieżkę, która w pewnym momencie przecina jeden z potoków i zrobiło się nawet trochę bardziej górsko. Ścieżka wije się zakosami między coraz rzadszymi drzewami prawie wzdłuż potoku Flou, by ostatecznie wyprowadzić nas nad brzeg kolejnego malowniczego jeziora Storvatnet. Brzeg jeziora jest jeszcze skuty lodem, nieopodal znajduje się również hytta (czyli norweskie schronisko) Giklingdalshytta należąca do norweskiego klubu górskiego Norsk Tindeklub.

Góry Trollheimen z wizytą w Domu Trolli

Ścieżka na Innerdalstårnet jest bardzo wyraźna i nie ma problemów nawigacyjnych, do momentu kiedy ginie na zaśnieżonym odcinku brzegiem jeziora, nie rodzi to jednak większych problemów bo i tak zakładaliśmy wejście żlebem do przełęczy. Zrobiło się ciepło, więc chłód od śniegu jest bardzo miły, poza tym można też przeprowadzić małą wojnę na śnieżki 🤣

Początkowy łagodny trawers robi się coraz bardziej stromy. Im wyżej tym śniegu jest mniej ale miejscami jest go sporo, co w pewnym momencie skłania nas nawet do refleksji że mogliśmy zabrać raki albo chociaż po jednej dziabie. Ostatni kilkunastometrowy płat śniegu jest mocno nastromiony i wymaga trochę zabawy aby go przejść, ostatecznie lekko zziajani wbijaniem czubków butów w twardy śnieg stajemy na suchej skale. Dojście do przełęczy (której nie widać od strony jeziora) mija nam szybko, miejscami skała jest krucha. Od przełęczy na szczyt Innerdalstårnet droga wymaga miejscami pomocy rąk. Widoki dookoła są po prostu fantastyczne.

Na szczycie Innerdalstårnet

Staję na szycie i stać mnie tylko na lakoniczne wow! 😍Innerdalstårnet mimo swoich zaledwie 1452 m n.p.m. zapewnia niezapomniane widoki. Stromo opadająca ściana w kierunku doliny potęguje wrażenie znacznej wysokości. Gdzieś daleko w dole rozciąga się rzeczywiście piękna Dolina Innerdalen z malowniczym jeziorem Innerdalsvatna, nad którym spędziliśmy dzisiejszą noc. Nad Doliną górują nieznane mi z nazwy kolejne niewysokie szczyty. Po mojej lewej stronie patrząc na Dolinę piętrzą się najwyższe szczyty pasma Trollheimen (Dom Troli). Wprost z jeziora Storvatnet wyrasta Skarfjellet 1790 m n.p.m. a trochę bardziej za plecami również po lewej mam najwyższy w całym paśmie szczyt Store Trolla 1850 m .p.m.

Na szczycie ustawiono sporych rozmiarów misterną wieże z kamieni do której przyczepiona jest drewniana skrzynka z dziennikiem wejść. Otwierając skrzynkę wita nas uśmiechnięta emotka. Po lekturze okazuje się że byliśmy drugą ekipą w tym roku, która zawitała na szczyt. Napawamy się widokami wokół, uzupełniamy kalorię zapijane gorącą herbatą.

Nie wspomniałem ale prewencyjnie zabraliśmy ze sobą kilkadziesiąt metrów liny i uprzęże. Na drodze na szczyt nie były potrzebne ale kilka metrów poniżej szczytu w kierunku doliny znajduje się wysunięty kawał skały taki trochę spiczasty nos naszej góry. Każdy kolejno schodzi ubezpieczony zrobić się sobie sesje zdjęciową. Używając żargonu: niezła lufa.

Zdjęcia zrobione, czas schodzić. Słońce miło przygrzewa – droga w dół mija nam szybko. Z miejsca naszego noclegu, zabieramy duże plecaki i oglądając się co jakiś czas żegnamy się z norweskim Mattehornem. W samochodzie przebieramy się i ruszamy dalej, musimy znaleźć miejsce na nocleg – jutro kolejne górskie i nie tylko atrakcje 😊 ale o tym w kolejnym wpisie.

Napisałem że jak wrócę do Polski to rozwinę kilka myśli, z czym kojarzą mi się z Malediwy po spędzeniu tam tygodnia.

Malediwy należą do grupy około 10 państw na świecie, w których nigdy nie odnotowano ujemnej temperatury, są również najniższym państwem, ich najwyższy punkt sięga oszałamiających ponad 2 metrów, co sprawia że Malediwy mogą pochwalić się również jako kraj o najniższym, najwyższym punkcie – ale nie za to je lubimy 😁

Malediwy zwierzęta te morskie i nie tylko

Lecąc na Malediwy nastawiałem się głównie na kontakt ze zwierzętami zamieszkującymi wody wokół atolu i się nie zawiodłem. Kolorowych rybek jest mnóstwo, większości nazw nie znałem i wciąż nie znam 😌

Tuńczyk pospolity (Thunnus thynnus), główny składnik malediwskiej kuchni i ryba której cena w Japonii osiąga astronomiczne kwoty. Dostojny towarzysz długich godzin snorkowania.

Murena – skryta bestia, zamieszkują nory i szczeliny skalne, bywa niebezpieczna dla nurków i osób snorkujących, ze względu na możliwość dotkliwego ugryzienia. Przy spotkaniach, daje do zrozumienia że nie lubi towarzystwa.

Żółw morski – chyba się nimi najbardziej jarałem, każde spotkanie to wielka radość, przynajmniej dla mnie bo żółw był w najlepszym wypadku niezainteresowany, nie uciekał ale do ciekawskich też nie należał.

Rekiny – widziałem rekina, ba pływałem z rekinami. Natknąłem się kilka razy i za każdym razem rekin szybko odpływał, nie muszę dodawać że porusza się bardzo szybko.

Błazenki, brzmi mało dostojnie za to Amphiprion to już jest trochę więcej szacunku,

Strzykwy – od dawna królują w kuchni i medycynie, widziałem kilka różnokolorowych okazów i wszystkie budzą moją odrazę. Trochę też fascynują, zwłaszcza gdy się podnoszą (bo głównie poruszają się po dnie) wyglądają jak obślizgłe maszty, nie dotykałem. Pomyśleć że ktoś to je.

i całe mnóstwo innych mniejszych i większych rybek i koralowców.

Poza wodą też można spotkać ciekawe zwierzaki:

Rudawka wielka – największy gatunek nietoperza, jest naprawdę spory ale luz, żywi się owocami.

Z latających nie można zapomnieć o Makanie – malediwskiej czapli. Niespiesznie wędruję wzdłuż plaży, przysiada na dachach i poręczach tarasów domków na wodzie, daje się fotografować ale nie przepada za zbyt bliskim kontaktem

Są też gekony, jest ich całe mnóstwo, najczęściej możecie je zobaczyć gdy śmigają po ścianach i sufitach, czasami wpadają do również pokojów. Poniżej spotkany w drodze na śniadanie 

Oczywiście nie może zabraknąć kotów 🙂

Malediwy nie jest to kraj dla wegan i wegetarian

Malediwy to bajkowe wysepki pośrodku Oceanu Indyjskiego, z cudnymi piaszczystymi plażami. Ma to swoje minusy, gleby na Malediwach są to ubogie i mocno zasolone gleby piaszczyste, tym samym warunki do uprawy warzyw i owoców są kiepskie. Wyjątkiem jest trzecia co do wielkości wyspa archipelagu: Fuvammulah – rosną tutaj ananasy, pomarańcze oraz mango. Dieta mieszkańców opiera się głównie na owocach morza, królują ryby, w tym tuńczyk. Najbardziej malediwskim posiłkiem jest Mas huni – pasta na bazie tuńczyka, kokosa, cebuli i papryczki chili podawano z rodzajem podpłomyka roshi. Lubię wszelkie wyroby piekarnicze i roshi traktowałem jako naleśnik i zjadałem go ku zdziwieniu lokalsów z dżemem lub syropem klonowym (dżemy i syrop były produktami importowanymi). W naszej hotelowej restauracji było mało świeżych owoców i warzyw. Na domiar złego banany podawane były w ulepkowym syropie. Popularne były jabłka (importowane) występowały również lokalne arbuzy, ananasy i mango. Popularnym szotem podawanym w kieliszkach był sok z arbuza. Jedzenie w hotelowych restauracjach jest sumą mniej lub bardziej udanych inspiracji kuchniami świata. Makarony i pizza należały do jednych z najgorszych wariacji w tym temacie. Często jako danie obiadowe i kolacyjne pojawiał się makaron pszenny typu chińskiego (jak w zupkach błyskawicznych) z warzywami. Moim faworytami były dania kuchni indyjskiej – zazwyczaj dostępne były 2 rodzaje dhalu i curry w wersji vege. Jeżeli lubisz sery i nabiał, to zapomnij o ich jedzeniu na Malediwach. Często do makaronów podawano ser a’la parmezan (był okropny). Szczęśliwie były jajka na twardo i omlety z warzywami lub mięsem po które ustawiały się długie kolejki Wspomniane dżemy (wysoko słodzone) pochodziły z Europy.

Krem z filtrem to Twój najlepszy przyjaciel

Chociaż nie mam szczególnych problemów z oparzeniami słonecznymi to muszę przyznać że na Malediwach kremy z filtrem 30 UV to za mało. Szczerze polecam zaczynać od 50 UV i uważać na słońce nawet jeśli dzień jest pochmurny. Warto zaopatrzyć się w kremy z filtrem i coś po opalaniu jeszcze przed wyjazdem, dostępność tych produktów a przede wszystkim cena pozastawia wiele do życzenia. Nie kupicie również jogurtu, którym tradycyjni można ratować się po oparzeniach słonecznych. Ja gdy już skończyły się kremy po opalaniu, ratowałem się okładami z zielonej herbaty.

Malediwy domki na wodzie

Gdy pierwszy raz zobaczyłem domki na wodzie pomyślałem że super (lubię domki na drzewie) ale czy chcę za to płacić ekstra? Po 3 ostatnich dniach naszego urlopu, które spędziliśmy we wspomnianych domkach na wodzie powiem tylko tyle: warto! Nasz upgrade kosztował 180$ za noc ale nie żałuje. Wybraliśmy narożny domek na końcu „osiedla”. Szum wody przez całą noc, sporej wielkości własny taras z którego mieliśmy zejście do oceanu. Leżenie w wannie można było umilać sobie podziwianiem bezkresu oceanu przez przeszklony fragment ściany. Domek chociaż przeznaczony był dla dwóch osób to był ponad dwukrotnie większy niż nasz dotychczasowy bungalow. Nocą można było podświetlić wodę wokół domku, co wabi rybki.

Niewątpliwą zaletą była również temperatura odczuwalna, która panowała, zwłaszcza w nocy w naszym domku na wodzie. Nie używaliśmy klimy, bo Aga złapała jakąś infekcję. Otwierając wszystkie okna można było prawie poczuć powiew rześkości, co niestety nie miało miejsca w bungalowach wewnątrz palmowego gaju.

Podsumowując, wille na wodzie to moja nowa zajawka po domkach na drzewach w noclegowych atrakcjach. Przyznaję że są drogie ale przeniesienie się na 2-3 noce będąc już nawet na zorganizowanym wyjeździe może być interesującym dodatkiem.

Malediwy i ekologia

Dosyć głośno zrobiło się o Malediwach i potencjalnych skutkach postępującej katastrofy klimatycznej w 2009 r. kiedy to ówczesny prezydent Mohamed Nasheed, wraz z 11 ministrami swego gabinetu, odbył posiedzenie rządu cztery metry pod powierzchnią wody. Ten swoisty happening miał na celu zwrócenie uwagi opinii publicznej i decydentów na całym świecie na problem ocieplania się klimatu i związanego z tym podnoszenia się poziomu oceanów, zagrażającym wielu wyspiarskim państwo w tym Malediwom.

I jak wyglądają sprawy ekologiczne w kurortach (obserwacje własne i rozmowy z kilkoma osobami w samolocie)? Kurorty, w tym Fihalholi w ramach „dbałości” o ekologię serwują wodę do pokoi tylko w plastykowych butelkach (!), zestawy kosmetyczne (szampon, żel do mycia, odżywka) które są w pokojach są podawane w małych jednorazowych oczywiście plastykowych opakowaniach. Część śmieci jest „utylizowana” w ogniskach, które palą się ukryte w gospodarczych częściach hotelu. Zupełnie nie rozumiem, tego sposobu myślenia. Średnio każdy pokój produkował dziennie 2 duże plastykowe butelki + opakowania wody do posiłków, serwowane przez obsługę również z plastiku. W wodach Oceanu natknąć się na pływające reklamówki czy inne plastykowe śmieci to żaden problem, chociaż na każdym kroku możesz natknąć się na info jak bardzo ochrona środowiska jest ważna. Na koniec, pierwszego dnia wody wokół naszego atolu pokrywała prawie niezauważalna plama ropy. Najlepiej widoczna na goglach i częściach garderoby które miały styczność z wodą.

Plażowanie, alkohol i inne złośliwości

Warto zwrócić uwagę że Malediwy to kraj muzułmański i w związku z tym opalanie się nago lub topless nie jest dozwolone na Malediwach, nawet jeżeli jesteś na prywatnej plaży jednego z kurortów. Z kolei alkohol można spożywać tylko w hotelach i ośrodkach wypoczynkowych, ponieważ jest on zakazany wszędzie indziej. Przylatując ze swoim zapasem alkoholu na lotnisku możecie zostać poproszeni o złożenie go do depozytu – zostanie zwrócony przy waszym wylocie. Obostrzenia alkoholowe sprawiają że nie spotkałem, typowego dla wielu wakacyjnych destynacji osobnika typu stale nawalony wczasowicz.

W naszym hotelu większość informacji była zapisana zazwyczaj w kilku językach: angielski, niemiecki, francuski, arabski i rosyjski (pory obiadów, co gdzie się znajduje itp.), co ciekawe zakazy i nakazy były zapisane już tylko po angielsku (bo większość jednak posługuję się tym językiem) i po rosyjsku .😁

Moja relacja z urlopu na jednym z atoli Malediwów – Fihalholi znajdziesz tutaj

Galdhøpiggen – najwyższy szczyt Norwegii był już od bardzo dawna na mojej liście i mimo że kilka razy odwiedziłem kraj ex wikingów to wówczas byłem zajęty głównie malowaniem elewacji domów, układaniem kamiennych murków lub szukaniem bilonu na stokach na narciarskich – to ostatnie to naprawdę dochodowe zajęcie 😁

W końcu jednak z moim przyjacielem Tomkiem  mieszkającym w Norwegii od tak dawna, że zna sporą cześć norweskich gór lepiej niż pewnie większość lokalsów udało się zgrać termin który wszystkim pasował. Tomek zadbał oczywiście aby Galdhopiggen był co najwyżej przystawką w moim krótkim wypadzie w norweskie góry, chociaż ja byłem pewien że miał być daniem głównym, ale po kolei.

Do Norwegii, a dokładnie do Stavanger poleciałem jakimś low-cost owymi liniami z Gdańska. Kilka godzin po wylądowaniu w pełnym czteroosobowym składzie ruszamy na północ w kierunku Galdhopiggen. Wyjechaliśmy po południu więc było pewne że czeka nas biwak gdzieś po drodze, jednak norweskie majowe noce są dość skąpe w ciemność i tym sposobem mimo przepraw promowych, kilku przystanków aby uwiecznić piękno przyrody po północy dotarliśmy w okolice Lom.

W Lom był plan aby rozbić namiot i rano wyruszyć na najwyższy szczyt Norwegii. Plan jednak spalił na panewce, przyczyny były różne ale najważniejsza to imprezowy nastrój który panował w naszym górskim wehikule. Między 2 a 3 próbowaliśmy spać ale się nie składało więc ostatecznie postanowiliśmy że nie ma co kombinować, podjeżdżamy do Spiterstulen.

Spiterstulen – baza wypadowa na Galdhopiggen

Spiterstulen to największe prywatne schronisko w Górach Jotunheimen. Leży na wysokości 1104 metrów n.p.m., w dolinie Visdalen, nad rzeką Visą. Spiterstulen jest popularnym miejscem startu na najwyższy szczyt Skandynawii i Norwegii czyli Galdhøpiggen 2496 m n.p.m. oraz pobliski drugi pod względem wysokości Glittertind 2465 m n.p.m. Do schroniska podjechaliśmy prywatną drogą, za przejazd którą pobierana jest opłata, jednak z racji ze na miejscu jesteśmy ok. 4 rano, wokół nie zastaliśmy żywego ducha. Z opisu w Internecie dowiedziałem się że schronisko może pomieścić 150 osób, można oczywiście coś zjeść w restauracji, wysuszyć ubrania i oczywiście skorzystać z sauny 😀

Bardzo nieśpiesznie przebieramy się w nasze górskie garnitury i początkowo leniwie, zesztywniali ruszamy w kierunku naszego dzisiejszego celu. Szczęśliwie z każdym kolejnym krokiem nieprzespana noc odchodzi w zapomnienie a krew zaczyna jakby żwawiej krążyć w naszych tętnicach.

Góry Jotunheime: Svellnose – Kailhaus Topp – Galdhopiggen

Niespiesznym ale równym krokiem podchodzimy w górę. Śnieg jest dobrze zbity, nie korzystamy z raków. Słonce jest coraz wyżej, przyjemnie grzeje i szybko dochodzimy szczytu Svellnose 2272 m n.p.m. Nie zatrzymujemy się i dalej grzbietem idziemy na kolejną górkę, Keilhaus Topp 2355 m n.p.m., skąd na najwyższy szczyt Skandynawii jest już mniej niż kilometr.

Warunki pogodowe są fantastyczne. Nasz zespół lekko się rozciągnął, na końcu idzie Tomek, który postanowił urozmaicić dzisiejsze przejście zjazdem na nartach.

Galdhopiggen – na dachu Norwegii

Po kilkunastu minutach od Kailhaus Topp docieram na Galdhopiggen 2496 m. n.p.m. – najwyższy szczyt Norwegii i Gór Skandynawskich. Jesteśmy sami, schron Knut Voles Hytte (uwielbiam skandynawskie nazwy) jest zamknięty.

Schron nie świadczy usług noclegowych ale w sezonie można kupić tutaj coś ciepłego do spożycia. Historia zabudowań na szczycie Galdhopiggen sięga końca XIX wieku, kiedy to powstał pierwszy drewniany schron. Co ciekawe przez ponad 30 lat funkcjonowały nawet dwa schrony na szczycie: Steinarstugu i Vole-Hytta ostatecznie jednak trudne warunki atmosferyczne panujące na szczycie położyły kres ich funkcjonowania, pierwszy został zniszczony w roku 1961 (Steinarstugu) a drugi w 1970 r.

Obecny kamienny schron Knut Voles Hytte został zbudowany w 1975 roku. Obok schronu zamontowana jest luneta przez którą można podziwiać okolicę – nie pamiętam czy trzeba wrzucać jakie monety ale chyba nie. Uzupełniamy kalorię, dopijamy resztki ciepłej herbaty jakie mamy w termosie. Powoli przymierzamy się do zejścia

Zapomniałem dodać że dzień, który przypadł na zdobywanie Galdhopiggen to 17 maja czyli Norweski dzień Konstytucji. Norwegowie nazywają je w skrócie „syttende mai” lub „søttende mai” (czyli „17 maja”), Nasjonaldagen (Święto Państwowe) lub Grunnlovsdagen (Dzień Konstytucji). Jednym ze sposobów uczczenia tego dnia jest wejście na najwyższy szczyt Norwegii. Rozpoczynając zejście widzieliśmy jak naprawdę spore grupy ludzi podchodziły na szczyt. Schodząc wybraliśmy wersję „na skróty” w kierunku Spiterstulen, nie mniej liczba mijanych turystów lekko mnie przytłoczyła. Miałem wrażenie że spora część tego czteromilionowego kraju postanowiła dzisiaj wejść na Galdhopiggen. Tomek dzielnie dokonywał zjazdu na nartach, my natomiast zajęliśmy się badaniami statystycznymi. I oto wyniki: byliśmy jedynymi „zdobywcami” Galdhopiggen którzy nie poruszali się na nartach. Zdecydowanie więcej osób poruszało się w tradycyjnych strojach norweskich, więcej było psów idących obok swoich opiekunów, było też więcej osób ubranych tylko w krótkie spodenki i T-shirty niż ludzi poruszających się bez nart 😂 O ile początkowo to my byliśmy zainteresowani osobami ubranymi w tradycyjne stroje i sunących na drewnianych nartach – tak to potem my byliśmy swoista atrakcją. Bo jak to? Bez nart?!?

Przedzierając się przez tłumy idące w przeciwnym kierunku, docieramy do samochodu i czym prędzej uciekamy w okolice Lom by tam spokojnie się ogarnąć i odpocząć – znajdujemy mały parking, na którym organizujemy małe obozowisko i jak jeden mąż padamy rozłożeni na karimatach, drzemiąc w promieniach majowego słońca. Jednak zarywanie nocy w tym wieku nie ujdzie płazem. 😅😀

Po dwóch, trzech godzinach zregenerowani ruszamy dalej. W końcu Galdhopiggen to tylko przystawka, przed nami danie główne: Innerdalstårnet – czyli norweski Matterhorn. Ale o tym w kolejnym wpisie – już teraz zapraszam

Metryczka

nazwa: Galdhøpiggen
lokalizacja: Jotunheimen, Góry Skandynawskie, Norwegia
wysokość: 2469 m n.p.m.
wybitność: 2420 m
pierwsze wejście: 1850 Arnesen, Floten, Sulheim
uwagi: szczyt nie przedstawia żadnych trudności technicznych,  szczyt zaliczany do Korony najwybitniejszych szczytów w Europie (MDW)  oraz Korony Europy
data wejścia: 17 maj 2018

Część zdjęć jest autorstwa Tomka Biskupa (Jazdakuwolności)

Malediwy obok Seszeli są dla mnie symbolem czegoś rajskiego, odległego wprost nierealnego. Co prawda Seszele były moim numerem jeden w kategorii „rajskie plaże i palmy” ale to ostatecznie na Malediwach znalazłem się wcześniej. Nasz wylot na Seszele został odwołany kilka dni przed planowanym terminem z powodu rozkręcającej się na początku 2020 roku pandemii Covid-19.

Głodni wakacji i odwiedzenia nowego miejsca pod koniec marca 2021 kupiliśmy „lasta” w jednym z biur podroży. Wyjazd kupiliśmy 2 dni przed wylotem – wyczekaliśmy aż cena spadnie i jednocześnie będzie jeszcze wykonać test PCR na obecność covid-19. Aby zrobić test, pojechaliśmy nawet do Warszawy do jedynej stacji pobierającej materiał w godzinach wieczornych – tutaj zaskoczenie, oprócz nas wiele osób wpadło na podobny pomysł i staliśmy 1,5h w kolejce do wymazu – wszyscy z kolejki lecieli gdzieś na jakieś wakacje. 😂

Turystyka w czasach zarazy

Wylot mieliśmy w godzinach wieczornych, więc mimo że walizka spakowana była już dzień wcześniej, to pracę dzieliliśmy z ostatnimi przygotowaniami do wyjazdu. Na parking przy lotnisku dojechaliśmy z zapasem czasu, odprawa poszła nam dość szybko. Teraz pozostaje przesiedzieć prawie 2 godziny do wylot na prawie pustym lotnisku, tylko pojedyncze „gejty” są okupowane przez podróżujących. Bary pozamykane, posiłki wydawane tylko na wynos, w sklepach pusto, na ławkach kartki z prośbami o zajmowanie co drugiego siedzenia – obraz lockdownu na lotnisku w całej okazałości.

To chyba przez tą ekscytacje podróżą na Malediwy, czas minął nam nad wyraz szybko. W samolocie niestety nie mamy wspólnych miejsc. Lecimy LOT-owskim dreamlinerem – przynajmniej będzie można coś obejrzeć podczas lot lub pograć w grę. Lot w nocy ma ogromny plus, organizm sam z siebie osuwa się w ramiona Hypnosa. Wybudzam się tylko na kolejne posiłki i krótkie partyjki Angry Birds’ów.

Male – najbrzydsza stolica  

Lotnisko w Male – strefa przylotów, jest typowym pierdolnikiem, gdzie kłębią się tłumy turystów. Na początek musisz przejść administracyjny rytuał, pieczątka do paszportu i sprawdzenie co masz w podręcznym. Następnie musisz odnaleźć przedstawiciela swojego biura podroży, by następnie w półotwartych wiatach czekać na łódki lub wodoloty, które zabiorą cię do wymarzonego resortu. Tutaj też odkrywamy co znaczy bardzo wysoka wilgotność przy niecałych 30 stopniach Celsjusza .😕 Miasto wygląda źle.

W końcu jest łódka, ładujemy się my i nasze bagaże. Wygląda, że każdy resort ma swoją łódkę. Nasz atol Fihalholi oddalony jest tylko 30 minut drogi motorówką. Dla wrażliwych dobry czas aby nabawić się mdłości i dobić się po prawie 9 godzinach lotu.

Plusem motorówki jest orzeźwiający wiatr, można zapomnieć o lepkości ubrań. Poza tym lubię jak lekko buja na falach.

Fihalhohi Island Resort

Docieramy w końcu do naszej „wyspy-więzienia” 😅. Z racji sytuacji pandemicznej praktycznie nie można odwiedzać innych wysp, można to zrobić wykonując każdorazowo test PCR. Gramolimy się z motorówki, jest gorąco i wilgotno. Od rozmowy z recepcjonistą spociłem się jak po intensywnym treningu. Rzutem na taśmę łapiemy się na obiad – otrzymujemy „swój” stolik przy którym mamy już siedzieć do końca wyjazdu. Gości nie obowiązują maski, cały personel natomiast pracuje w maseczkach. Obiad – cóż szału nie ma i nie będzie 😆

Malediwy są dla mnie symbolem nieskrępowanego leniuchowania na plaży. Większość ofert wyjazdów, opiera się na ulokowaniu urlopowiczów na jednym z kilkudziesięciu atoli tworzących archipelag. Nasze Fihalholi należy do atolu Kaafu. Hotel usytuowany jest na typowej wysepce z białym piaskiem, palmami i otaczającą ją rafą koralową. Wyspę można obejść dookoła w mniej niż 30 minut (długość 400 metrów i szerokość 260 metrów).

Rafa nie okala wyspy z każdej strony, najciekawsza część rafy znajduje się od strony zachodniej i północno-zachodniej wyspy. Część rafy dotknięta jest zjawiskiem blaknięcia raf koralowych oraz nosi ślady znacznej obecności człowieka.

Idziemy do naszego bungalowa, ukrytego między palmami z którego na plaże mamy 30 metrów. Nawet się nie rozpakowujemy – nasze walizki przyjechały wcześniej na taczkach – dosłownie . Odnajdujemy stroje, by za chwilę moczyć się już w zupie Oceanu Indyjskiego. Wody oblewające naszą mała wysepkę wydają się być najrozsądniejszym miejscem na spędzenie tego urlopu.

Jest jak na folderach, ciepłe, przejrzyste wody pod którymi kryje się całe bogactwo życia wód okołorównikowych. To właśnie przebywanie w wodzie i snorkowanie będzie wypełniać nasze wakacje na Malediwach.

Malediwy – proza życia i rytuały na urlopie

Zostaliśmy ulokowani w podwójnych bungalowach, ukrytych wśród palm z małym tarasem każdy i 30 metrami do brzegu oceanu. W pokojach nie ma telewizorów, WI-FI działa natomiast znakomicie, co by można znajomych drażnić kolejnymi porcjami zdjęć i filmów z pobytu w raju. Pokoje nie należą do najładniejszych, mają na szczęście lodówkę i klimatyzator. Co ważne były sprzątane 2 razy dziennie – moja pierwsza myśl gdy się o tym dowiedziałem: „zbytek” jednak już pierwszego dnia gdy na stopach przynieśliśmy sporą piaskownice do pokoju, w pełni doceniłem tą usługę.

Leżakowe urlopy, na które czasami się wybieramy, mają swoje rytuały. Posiłki o stałej porze, na naszej wysepce nie dość że o stałej to jeszcze dość stałe w swym niezróżnicowaniu.

Urlopowy plan dnia: wschód słońca lub trochę po wschodzie krótki spacer. Śniadanie. Potem leżaczek w cieniu palmy z czytnikiem w ręce, plus przerwa na pływanie. Lekki obiadek, powrót do książki i czas na dłuższe snorkowanie późnym popołudniem kiedy żyjątek jakby więcej się pojawia, na koniec jakaś sesja zachodzącego słońca i pora na kolację. Po kolacji, można skorzystać z oferty barów i skromnych animacji. My zazwyczaj szliśmy na plażę, pogapić się w oświetlone w oddali sąsiednie wysepki, posłuchać nietoperzy i delikatnego szumu spokojnego oceanu.

Z reguły nie korzystamy z wycieczek fakultatywnych, na Malediwach również nie skorzystaliśmy z tej atrakcji. Jak wspomniałem poruszanie się między wyspami jest utrudnione, wycieczki ograniczały się do snorkowania na otwartym oceanie, nurkowania, ewentualnie rejsu o zachodzie słońca. Miałem to szczęście że prawie każdego dnia snorkując wokół wyspy trafiałem na rekiny lub żółwie, więc wydawanie kilkudziesięciu lub nawet kilkuset $ aby to zobaczyć trochę dalej od wyspy zupełnie mnie nie pociągało. Zaoszczędzone pieniądze postanowiliśmy wydać na upgrade naszych ostatnich noclegów – zmieniliśmy nasze bungalowy na willę na wodzie.

Na koniec:  

Siedzę na klimatycznym drewnianym tarasie domku na wodzie. Czytam, gapię się w ocean, napawam się Malediwami. Pode mną w ciepłej i niesamowicie przejrzystej pływają tuńczyki. Jest gorąco i wilgotno. Wracamy do Polski pojutrze, jestem tutaj prawie tydzień, zapisuję hasła-klucze, które rozwinę już w domu przed komputerem a które kojarzą mi się z tymi wakacjami – o nich w kolejnym wpisie, już dzisiaj zapraszam.

18/19-26.03.2021

Razem z Chiruca Dynamic Jubilee GTX w poszukiwaniu Arki na najwyższym szczycie Turcji

Góra Ararat jest najwyższym szczytem Turcji i drugim co do wysokości wulkanem w Azji. Wysokość Araratu przekracza 5 tysięcy metrów, to tutaj według Biblii miała zatrzymać się Arka Noego.

Szczyt góruje nad okolicą, wznosi się 3000–4400 metrów względem otaczających górę równin – to wysokość względna większa niż w przypadku Mount Everestu. Wybitność wynosi 3611 m. Na szczycie zalega lodowiec, poniżej jednak musimy pokonać drogę wijącą się poprzez poprzez nagie skały i osypujący się piarg (powyżej obozu II). W takich warunkach buty, stanowią kluczowy element ekwipunku i muszą zabezpieczyć nasze stopy przed zimnem, luźnym materiałem skalnym i jednocześnie być wygodne.

Idealne miejsce aby przetestować buty które otrzymałem od pantera wyprawy: dystrybutora Marki Chiruca w Polsce: Chiruca Outdoor PL

Chiruca Dynamic Jubilee GTX, bo o nich mowa dotarły do mnie 2 dni przed wylotem do Turcji. Przymierzyłem, kilka rundek wokół domu – dobrze leżą, szybka decyzja jadą ze mną na Ararat. Tutaj drobna uwaga – nie polecam takich rozwiązań. Generalnie trzymam się zasady, że buty warto sprawdzić w łatwym terenie, tutaj zaryzykowałem – o efektach przeczytacie poniżej.

Chiruca – hiszpański producent obuwia

Wróćmy jednak do samej marki Chiruca i modelu który otrzymałem do przetestowania. Chiruca jest zarejestrowanym znakiem towarowym Calzados Fal sa firmy założonej w 1965 w Arnedo (La Rioja, Hiszpania), skąd już tylko rzut beretem w Pireneje 😉

W Polsce od ponad 20 lat dystrybucją sprzętu marki Chiruca zajmuje się Chiruca Outdoor PL. W związku ze wspomnianą niedawno mijającą rocznicą obecnością hiszpańskiej marki w Polsce, moje buty są sygnowane specjalną pieczęcią na tylnej części buta.

Dlaczego akurat Chiruca Dynamic Jubilee GTX?

Ze względu na miejsce gdzie chciałem wykorzystać buty, wybrałem model, który w moim mniemaniu będzie w stanie spełnić moje oczekiwania. Stąd przeglądając ofertę butów Chiruca skupiłem się na segmencie „high-medium mountains”, główne kryteria które przyjąłem zakładały że but ma mieć podeszwę Vibram, skórzaną cholewkę i membranę Gore-Tex. Wśród modeli spełniających powyższe kryteria wyróżniał się: Dynamic Jubilee GTX, jego pomarańczowe elementy (sznurówki, wykończenie wewnątrz cholewki) skutecznie przykuły moją uwagę – jestem miłośnikiem jaskrawych kolorów, więc wybór był jasny. 

Chiruca Dynamic Jubilee GTX w akcji, czyli jak testowałem buty górskie

Jak wspomniałem buty testowałem we wschodniej Turcji na Górze Ararat i ich wykorzystanie przewidziałem na dzień ataku szczytowego, ewentualnie na drogę miedzy obozem I a II. Pogoda jednak dopisywała i do wysokości obozu II (4200 m n.p.m.) poruszałem się w lekkich butach trailowych.

Atak szczytowy jak to w górach wysokich rozpoczął się w nocy. Jeszcze w namiocie bazowym przed wyruszenie każdy otrzymał swoje raki, więc korzystając z zacisza namiotu dopasowałem raki do butów by podczas podejścia nie musieć się tym zajmować.

Początek drogi z obozu drugiego to kluczenie wśród skał na bardzo niewygodnym sypkim podłożu, bardzo niewygodny i niebezpieczny ze względu na łatwość skręcenia kostki – bardziej idąc w dół ale podchodząc należy mieć to na uwadze. Tutaj buty narażone są na kontakt z ostrymi kamieniami – pierwsza myśl: moje nowe buty po powrocie nie będą już takie ładne 😅

Im wyżej tym mniej luźnych kamyków. Zakosami wznosimy się w górę, cieszę się bo but jest wygodny – nic mnie nie gniecie, nie uwiera. Termika też super.

W okolicach 4800 metrów pada komenda nałożyć raki, wcześniej przygotowane nakładam bez większych problemów, dobrze leżą na moich Dynamicach. Sztywność podeszwy jest w pełni wystarczająca do wygodnego poruszania się w rakach koszykowych. W przypadku tego rodzaju uniwersalnych butów jest to bardzo ważne. Zbyt elastyczna podeszwa podczas poruszania się w rakach może być prawdziwym koszmar, z drugiej strony buty o sztywnej podeszwie są bardzo niewygodne w czasie zwykłego marszu.

W okolicach 5 tysięcy metrów zrobiło się bardzo zimno, nie mniej nie było mi zimno w stopy. Ostatnie 100 metrów w pionie to walka z bardzo zimnym i porywistym wiatrem. Dobra współpraca buta i raków były tutaj nieocenionym elementem.

Po zdobyciu szczytu przychodzi czas na szybkie zejście – dobra aklimatyzacja pozwala mi miejscami na bieg w rakach – tutaj również buty i raki bardzo dobrze współpracują. Po zdjęciu raków, wybieram drogę miejscami gdzie zalega więcej śniegu aby móc się ślizgać jak na nartach. Im niżej tym śnieg coraz bardziej mokry, nie czuje jednak aby buty przepuszczały wilgoci z zewnątrz.

W namiocie bazowym zrzucam buty, skarpeta jest wilgotna ale to wynik zapocenia po szybkim zejściu.

Arki nie znalazłem ale buty zdały egzamin!

Chiruca Dynamic Jubilee GTX – test Butów Górskich – podsumowanie:

Największym plusem tego buta jest jego uniwersalność – z powodzeniem możemy się w nich poruszać zarówno na beskidzkich szlakach, jak również w wyższych górach ze względu na dobrą współprace z rakami koszykowymi o czym wspominałem powyżej.

Nie wspomniałem o pewnym istotnym szczególe, który na pierwszy rzut oka może wydawać się nie istotny. Sznurówki bo o nich mowa – przyznaję że nie wiem czy to jakaś zaawansowana technologia budowy sznurowadeł ale od momentu wyjścia z namiotu bazowego do powrotu, but mi się nie rozsznurował, co czasami bywa udręką. Być może rozsznurowujący się but wydaje się być mało istotnym problemem lub jak mawia mój znajomy to dobry pretekst do krótkiego odpoczynku to jednak w warunkach, które panowały w partiach szczytowych Araratu wiązanie buta byłoby sporym wyzwaniem ze względu na zgrabiałe palce (o czym przeczytać możesz w mojej relacji z dnia wejścia na szczyt). Natomiast rozwiązujący się but podczas zejścia mógłby być poważnym zagrożeniem dla zdrowia.

But w czasie testów poradził sobie z dłuższym kontaktem z bardzo mokrym śniegiem, chroniąc stopy przed przemoczeniem. Połączenie wodoodpornego nubuku z odporną na przetarcia i pokrytą teflonem Cordurą ®, która dodatkowo zaimpregnowaną jest środkiem Scotchgard™3M sprawdziło się znakomicie.

Wysokość cholewki w przypadku testowanego buta jest dla mnie również optymalna. Z jednej strony chroni staw skokowy przed urazami, oraz co istotne na Araracie skutecznie zabezpieczała przed dostaniem się drobnego rumoszu do środka buta – nic tak nie uprzykrza marszu jak kamyk w bucie.

Termika butów Chiruca Dynamic Jubilee GTX. W moim odczuciu są to buty trzysezonowe (jesień-zima-wiosna) – są za ciepłe na lato. Oczywiście znajdzie się wielu miłośników poruszania się w tych butach po Tatrach cały rok – również latem, ja do nich zdecydowanie nie należę😅

Kilka zdań wcześniej wspomniałem że Dynamic’y sprawdzą w wyższych górach – dobrze poradziły sobie na Górze Ararat. Tutaj jednak muszę zastrzec, że dla osób, które mają problemy z zimnem i szybko marzną w stopy ten model może być niewystarczający na pięciotysięcznik – jest to but uniwersalny i nie możemy oczekiwać termiki jak w przypadku butów wysokogórskich. Niemniej gdybym miał te buty dwa lata wcześniej to pewnie sprawdziły by się równie rewelacyjnie na Kilimandżaro i w ciemno je polecam jeśli ktoś wybiera się na dach Afryki. 

Dalsza współpraca

Polubiłem te buty i planuje z nimi wejść na kilka kolejnych gór w ramach Wulkanicznej Korony Ziemi. Jak wspomniałem wcześniej, Chiruca Dynamic Jubilee GTX zdały egzamin na Górze Ararat, zakładam że poradzą sobie równie dobrze na Damavandzie w Iranie.

 

Dzisiaj jest mój ostatni dzień na Araracie. Ostatni raz wychylając się z namiotu mam prawie na wyciągnięcie ręki szczyt Araratu. Ostatnie śniadanie, tutaj przyznaję że mam trochę dość słodkich ciastek i ciasteczek, ale w zupie soczewicowej się zakochałem.

W obozie panuję totalny luz, niespiesznie pakujemy się i ruszamy w dół do miejsca w którym ma nas zabrać bus do cywilizacji.

Z kolejnymi metrami w dół, przypominam sobie, że jestem w Turcji na początku czerwca – jest gorąco, zbyt gorąco. Okazuje się, że dzisiaj również trafiliśmy na polską ekipę i znów wyprzedzamy się wzajemnie co jakiś czas, tyle tylko że tym razem idąc w dół.

Fauna na Araracie

Na kilku przystankach zbieramy zioła, które przyjadą ze mną do Polski. Oczywiście znów konie i owce stają się głównym tematem zdjęć. Biegając po zboczu Araratu znajduję starą podkowę – oczywiście zabieram ją ze sobą, to mój souvenir.

Jest naprawdę gorąco, coraz częściej pojawiają się jaszczurki takie mniejsze i większe – niestety nie lubią się fotografować. Oczywiście są też konie – te już zawsze będą kojarzyć mi się z Araratem.

• 

• 

• 

Zataczając pętle

Docieramy na miejsce skąd wyruszaliśmy kilka dni temu z celem wejścia na najwyższy szczyt Turcji i drugi co do wysokości wulkan Azji. Arki co prawda nie znalazłem ale było fantastycznie. Poczuć tą moc, poczuć że te kilometry i godziny treningów przynoszą efekty. Ararat był testem, informacją zwrotną jak idzie, gdzie jestem na mojej sportowej ścieżce. Jest dobrze! Od wejścia na Kilimandżaro 2 lata temu wykonałem sporo pracy i teraz czuję efekty, przede wszystkim nie mam już nadwagi (wchodząc na Kili, mniej niż 2 kilogramy dzieliły mnie od przedziału gdzie wg BMI mówimy o otyłości).

Trochę powiało licznymi treningami (Strava) a nawet może jakimś liczeniem kalorii, ale spokojnie jest czas na trening i jest czas na świętowanie. Wiem, że po dotarciu do hotelu biorę długi prysznic, ubieram „cywilne” ubranie i ruszam w miasto, znaleźć kantor a potem piekarnię z burkiem i czym tam jeszcze znajdę 😎

Po drodze do hotelu, robię trochę zdjęć, banan z twarzy mi nie schodzi. Checkpointy po drodze już zupełnie nie robią na mnie wrażenia – ot, wchodzi żołnierz z karabinem powiedzieć: „hello”

Pałac Ishaka Paszy(tur. İshak Paşa Sarayı, kurd. Qesra Îshaq Paşa)

Czas na dodatkowe atrakcje, przewidziane w ramach wyjazdu na Ararat: Pałac Paszy i muzeum Arki Noego. Wcześniej jednak idziemy coś zjeść – ja zgodnie z założeniem wcześniej zjadałem nieprzyzwoicie dużo burków z serem, zapijając to Ajranem, więc w restauracji ograniczam się tylko do deseru i napoju na bazie kwaszonej rzodkwi.

Zwiedzanie Pałac Ishaka Paszy i muzeum Arki Noego – takie „must see” będąc w okolicach. Do pałacu przyjeżdżamy kilkanaście minut przed zamknięciem, szybkie zwiedzanie – nie jestem przesadnym fanem zwiedzania budowli, zazwyczaj wystarczy mi widok z zewnątrz,tutaj w zasadzie było podobnie. Pałac to warowna budowla, znajdująca się na wysokości ok. 2000 m n.p.m. na płaskowyżu ponad miastem Doğubayazıt. Na miejscu obecnego pałacu istniały już wcześniej warownie, między innymi Utartyjczycy czy Seldżucy. Warownia w obnecnej formie została wzniesiona na przełomie XVIII i XIX wieku staraniem wodza miejscowych plemion İshaka Paşy (stąd nazwa)

Nowożeńcy z Azerbejdżanu

Dla mnie jednak największą atrakcją w Pałacu byli nowożeńcy, którzy przyjeżdżają na sesje ślubne z sąsiedniego Azerbejdżanu. Może jestem ignorantem ale zdecydowanie ciekawsze były dla mnie te pary małżeńskie ze świtą niż sam Pałac Paszy.

Co może być ciekawego w nowożeńcach? Przede wszystkim suknie pań młodych i pozostałych żeńskich członkiń świty – pan młody i reszta występowała w mniej lub bardziej discopolowych wersjach garniturów. W strojach młodych żon nie ma mowy o klasycznej bieli, jest kolor, cekiny, złoto – na bogato! Do tego makijaż, nie wiem czy to jeszcze makijaż czy już face painting.

Krótki przejazd przez kurdyjskie tereny pasterskie

Z pałacu Pashy ruszamy dalej do muzeum Arki Noego. Agnieszka nasza organizatorka wybiera dla nas trasę przez tereny na których latem mieszkają pasterze z całymi rodzinami. Nasz klimatyzowany bus rozbrzmiewa muzyką kurdyjska, która dopełnia magii krajobrazów za szybą. Kierowca nie zauważa skrętu i trafiamy do jakiejś wioski na końcu świata, gdzie kończy się droga . Zanim bus znajduję dogodne miejsce aby zawrócić wyskakujemy na chwilę aby rozprostować kości, ja latam z aparatem.

Jedziemy dalej, ja z nosem przyklejonym do szyby, czekam aż gdzieś się w końcu zatrzymamy – jest pięknie – myślę sobie że ta droga byłaby fantastycznym pomysłem na rower. W końcu się zatrzymujemy, gdzieś w polu, jest po prostu bardzo malowniczo i jeszcze to światło popołudniowego słońca.

Fascynują mnie namioty pasterzy – idę więc kawałek w pole aby je zobaczyć z bliższa ewentualnie jeżeli się zgodzą może zrobić zdjęcie. Poznaję starszego gospodarza, świetnie mówi po angielsku, zdecydowanie lepiej niż ja. Rozmawiamy o pogodzie i pięknie regionu. W międzyczasie proponuje czy chcę się napić wody bo jest ciepło (w moich kategoriach gorąco), o niczym innym szczerze nie marzę, kawałek dalej jest ujęcie wody, w którym lokalsi napełniają swoje butle, wiaderka i inne pojemniki na wodę, by następnie zanieść lub zawieść je do swoich namiotów.

Piję wodę z bukłaka, który podała mi jedna z kobiet napełniających swoje pojemniki. Są momenty kiedy smak wody jest wyjątkowy, to właśnie ten moment. Wyznaję, zasadę że jeżeli lokalsi czegoś używają, jedzą lub piją i nie wygląda to zbyt podejrzanie i nie przekracza moich osobistych norm sanitarno-epidemiologicznych to korzystam z tego. Wielu zapewne powie, że to ryzykowne – być może, nie namawiam.

Chyba tą swoją otwartością na propozycję skorzystania z wodopoju w jakiś sposób, zaskarbiam sobie życzliwość gospodarza, bo zaprasza mnie do obejrzenia tego jak żyją, do zobaczenia ich namiotu. Nie musi powtarzać dwa razy, maszeruję za nim zachwycony, towarzyszy mi kolega z Austrii i „nasz” człowiek z busa.

Namiotowe domostwo składa się z kilku samodzielnych namiotów: sypialnego, kuchennego i czegoś jakby salonu. Nasz gospodarz opowiada o prostocie życia, przedstawia swoją rodzinę: żonę i córkę, proponuje wspólne zdjęcie. Ja w swoich pasiastych spodenkach, być może trochę odstaję. Na koniec uścisk dłoni, nie do końca wiem co mogę a co będzie naruszeniem etykiety, więc kłaniam się kobietom. Żona jednak podaje mi rękę, córka nie 😅

Czas wracać do busa. Muzeum okazuję się zamknięte – nie mniej, zachodzące słońce cudnie maluje niebo nad Małym Ararat i Ararat tworząc piękny spektakl. Wracamy do Doğubayazıt – czas na oficjalne zakończenie wyprawy i kolacją na wypasie.

Muzeum Arki Noego i zachód słońca nad Araratem

A na koniec Kurdyjska pizza

Specjalnością restauracji w Doğubayazıt są mięsa, jako niejedzący mięsa od prawie 20 lat nie wypowiem się za dużo w temacie mięs ale mogę powiedzieć tylko, że moi towarzysze byli zachwyceni. Ja skusiłem się na vege kurdyjską pizzę – tutaj mogę z czystym sumieniem polecić bo była rewelacyjna. Ku zdziwieniu reszty ekipy zjadałem aż dwie. 😋

Pełny, no dobra trochę przejedzony wytaczam się z restauracji czas wracać do hotelu – jutro każde z nas wraca do swojego świata.

Nie mogę zasnąć, jest koszmarnie gorąco a klimatyzacja wydaje się przestała chłodzić, otwarcie okien niczego nie zmienia. Gdy już zasnąłem nad ranem wybudza mnie wezwanie muezina. Przewracając się z boku na bok, trochę śpię, a trochę śnię o pięknym Araracie.